Historiek en evolutie van de rechtsplegingsvergoeding in België

De rechtsplegingsvergoeding zoals wij ze vandaag kennen, bestaat in haar huidige vorm sinds 2008. Vóór de wet van 21 april 2007 was het in België niet mogelijk om advocaatkosten rechtstreeks te verhalen op de verliezende partij — enkel bepaalde gerechtskosten konden worden teruggevorderd. Dit stond in schril contrast met de rechtsstelsels van onze buurlanden, waar systemen van kostenverhaal al langer ingeburgerd waren.

De wet van 21 april 2007, ook wel de 'wet Verwilghen' genoemd, introduceerde het principe van verhaalbaarheid van erelonen. Tegelijkertijd werd gekozen voor een forfaitair systeem, om te vermijden dat de verliezende partij geconfronteerd zou worden met onvoorzienbaar hoge advocaatfacturen. Het KB van 26 oktober 2007 werkte de concrete tarieven uit die vanaf 1 januari 2008 van kracht werden.

Sindsdien zijn de bedragen meermaals aangepast. De indexeringsmechanisme zorgde voor regelmatige aanpassingen, aanvankelijk via het systeem van coëfficiënten (telkens +/- 10% per 10 punten indexstijging of -daling). In periodes van hoge inflatie — zoals 2022 en 2023 — leidde dit tot meerdere indexeringen per jaar. In 2024 werd het systeem hervormd door het KB van 16 mei 2024, dat een rechtstreekse koppeling aan de consumptieprijsindex invoerde.

De huidige tarieven zijn het resultaat van deze lange evolutie. Ze weerspiegelen zowel de prijsevolutie van advocatendiensten als de politieke keuze om de vergoeding forfaitair en dus voorspelbaar te houden — een evenwicht tussen toegang tot justitie en kostenverhaal.